जनगणनेच्या कामानंतर पुन्हा नवीन अभ्यासक्रमासाठी शिक्षकांचे प्रशिक्षण

पुणे: आगामी जनगणना 2027 शी निगडीत तयारीमुळे पूर्वी हा व्यायाम पुढे ढकलल्यानंतर नवीन शालेय अभ्यासक्रमाच्या अंमलबजावणीसाठी महाराष्ट्राने राज्यव्यापी शिक्षक-प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे पुनरुज्जीवन केले आहे.राज्य शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषदेने (एससीईआरटी), महाराष्ट्राने गुरुवारी जारी केलेल्या ताज्या परिपत्रकात, राज्याने इयत्ता 6 च्या अंमलबजावणीच्या पुढील टप्प्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करून इयत्ता II, III, IV आणि VI च्या शिक्षकांना प्रशिक्षण देण्यासाठी तपशीलवार रोडमॅप तयार केला आहे.जुलै 2025 मध्ये जारी केलेल्या सरकारी ठरावानुसार अभ्यासक्रम सुधारणा टप्प्याटप्प्याने सुरू करण्यात येत आहे. इयत्ता II, III आणि IV हाताळणाऱ्या शिक्षकांसाठी राज्यस्तरीय प्रशिक्षण संपले असताना, इयत्ता 6 च्या शिक्षकांसाठी प्रशिक्षण प्रक्रिया सुरू होणार आहे.वेळापत्रकानुसार इयत्ता सहावीच्या शिक्षकांसाठी चार दिवसीय प्रशिक्षण कार्यक्रम घेण्यात येणार आहे. मराठी आणि उर्दू माध्यमाच्या शिक्षकांसाठी राज्यस्तरीय प्रशिक्षण (ToT) कार्यक्रम 22 जून ते 25 जून या कालावधीत आयोजित केले जातील, त्यानंतर जिल्हा आणि तालुकास्तरीय कॅस्केड प्रशिक्षण सत्रे जुलैपर्यंत विस्तारित होतील.“जिल्ह्यांनी सक्षम प्रशिक्षकांचे वेळेवर नामांकन सुनिश्चित केले पाहिजे आणि सर्व शिक्षकांचे प्रशिक्षण विहित वेळापत्रकात पूर्ण केले पाहिजे जेणेकरून संपूर्ण महाराष्ट्रात नवीन अभ्यासक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी होऊ शकेल,” असे SCERT महाराष्ट्राच्या सहसंचालक कमलादेवी आवटे यांनी निर्देशात म्हटले आहे.सरकारी शाळेचे शिक्षक अशोक महाले म्हणाले, “जनगणनेशी संबंधित तयारीमुळे प्रशासकीय अडथळे आल्यानंतर ही कारवाई महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या शिक्षक-क्षमता-उभारणीच्या व्यायामांपैकी एक आहे. या परिपत्रकामुळे जिल्ह्य़ांना जनगणनेचे काम किंवा मतदार-नोंदणी क्रियाकलाप यासारख्या राष्ट्रीय असाइनमेंटमध्ये जिथे जिथे शिक्षक गुंतलेले असतील तिथे अनेक तुकड्यांमध्ये प्रशिक्षण घेण्याची परवानगी देते.”राज्याने शिक्षणाच्या माध्यमावर आधारित भिन्न प्रशिक्षण व्यवस्था देखील स्वीकारली आहे. मराठी आणि इतर भाषा-माध्यमाच्या शिक्षकांना राज्य, जिल्हा आणि तालुका स्तरावर प्रशिक्षण दिले जाईल, तर उर्दू माध्यमाच्या शिक्षकांना केवळ राज्य आणि जिल्हास्तरीय कार्यक्रमांचा समावेश असलेल्या द्विस्तरीय मॉडेलद्वारे प्रशिक्षण दिले जाईल.अभ्यासक्रमाची हँडबुक, प्रशिक्षण मॉड्युल आणि वाचन साहित्य शाळा आणि प्रशिक्षण केंद्रांमध्ये अगोदर पोहोचेल याची खात्री करण्याचे निर्देश अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत. सत्रांना उपस्थित राहणाऱ्या शिक्षकांना आधीच शाळांना पुरवलेली अभ्यासक्रमाची कागदपत्रे आणण्यास सांगण्यात आले आहे.SCERT ने राज्यस्तरीय ToT कार्यक्रमासाठी 244 मराठी-माध्यम प्रशिक्षक आणि 240 उर्दू-माध्यम प्रशिक्षकांच्या सहभागाचे लक्ष्य निश्चित केले आहे. अनुभवी शिक्षक, अभ्यासक्रम तज्ञ, DIET प्राध्यापक सदस्य, शैक्षणिक पर्यवेक्षक आणि त्यानंतर जिल्हा स्तरावर शिक्षकांना प्रशिक्षण देण्यास सक्षम असलेल्या कुशल शिक्षकांची नियुक्ती करण्याच्या सूचना जिल्ह्यांना देण्यात आल्या आहेत.या परिपत्रकात समावेशावर भर देण्यात आला आहे, जिल्ह्यांना विशेष शिक्षक आणि संसाधन व्यक्तींचा समावेश करण्याचे निर्देश दिले आहेत जेणेकरून नवीन अभ्यासक्रमाची अंमलबजावणी सर्व विद्यार्थ्यांसाठी सुलभ आणि प्रभावी राहील.शिक्षण तज्ञांचे म्हणणे आहे की हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण आहे कारण शिक्षकांना पुरेसे शैक्षणिक समर्थन आणि वर्गाभिमुख मार्गदर्शन मिळते तेव्हाच अभ्यासक्रम सुधारणा यशस्वी होते. या कार्यक्रमामुळे शिक्षकांना नवीन शैक्षणिक दृष्टिकोन, मूल्यमापन पद्धती आणि सुधारित अभ्यासक्रमाच्या आराखड्यांतर्गत विहित केलेल्या शिक्षण परिणामांसह सुसज्ज करणे अपेक्षित आहे.