शांतता आणि अध्यात्मासाठी तरुण आवाज आणि पार्टी करत आहेत

पुणे : गोवा की केदारनाथ? 27 वर्षीय कात्रज रहिवासी सुधंधु मेहता यांच्यासाठी हिमालयातील तीर्थक्षेत्र ही पहिली पसंती आहे आणि तेथे ऑक्टोबरची सहल अनाकलनीय आहे. गेल्या काही वर्षांत त्यांची ही दुसरी भेट असेल. त्याच वेळी त्याचे मित्र समुद्रकिनार्यावर जाण्याची योजना आखत असताना, मेहता यांचे प्राधान्य वेगळे आहे.“केदारनाथ मला शांती आणि आनंदाची अनुभूती देतो. मी गेल्या वर्षी भेट दिली आणि मला दरवर्षी जायचे आहे असे ठरवले. मी अनेक वेळा गोव्याला गेलो आहे आणि आता खूप गोंधळ वाटत आहे. मी तिथे जाणार नाही असे नाही, पण मी डिसेंबरच्या सहलीसाठी वृंदावन आणि अयोध्या पाहत आहे,” तो म्हणाला.जनरल झेड आणि तरुण व्यावसायिकांमध्ये मेहता हे पारंपारिक पार्टी हॉटस्पॉट्सपेक्षा आध्यात्मिक स्थळे अधिकाधिक निवडत आहेत. सोबर सोशलायझिंग आणि वेलनेस-केंद्रित जीवनशैली यांसारख्या ट्रेंडचा स्वीकार केल्यानंतर, तरुण भारतीय अर्थ, सजगता आणि उच्च-दबाव असलेल्या शहरी जीवनापासून विश्रांतीच्या शोधात धार्मिक आणि आध्यात्मिक पर्यटनाकडे वळत आहेत.मेहता म्हणाले की त्यांच्या सहलीने त्यांना कामाच्या कठीण दिवसांनंतर, रहदारी आणि गोंगाटाचा सामना केल्यानंतर जे आवश्यक होते ते दिले. “मी धार्मिक नाही पण या भेटीने माझ्या मनाला विराम दिला आणि शांततेची भावना दिली. मी बँकॉक किंवा युरोपला जाऊ शकलो असतो. पण ती ठिकाणे गोंधळाची आणि गोंगाटाची आहेत. मी माझ्या वडिलांचा सल्ला घेतला आणि केदारनाथची निवड केली. ते फायदेशीर ठरले,” तो म्हणाला.रेडबसच्या अलीकडील अभ्यासात असे आढळून आले आहे की भारतातील आध्यात्मिक प्रवासातील ५३% भाग तरुण प्रवासी आहेत. बंगळुरू-तिरुपती, ऋषिकेश-दिल्ली, पुणे-नांदेड, इंदूर-उज्जैन आणि चेन्नई-तंजावर हे लोकप्रिय मार्ग आहेत. 2024 मधील उद्योग अहवाल असेही सूचित करतात की भारताच्या देशांतर्गत पर्यटन बाजारपेठेत आध्यात्मिक पर्यटनाचा वाटा जवळपास 60% आहे.ट्रॅव्हल इंडस्ट्रीतील भागधारकांचे म्हणणे आहे की बदल अधिक प्रमाणात दिसून येत आहे. थॉमस कुक (भारत) येथील राजीव काळे, अध्यक्ष आणि कंट्री हेड (हॉलिडेज, MICE आणि व्हिसा) “आम्ही तरुण प्रवासी सुट्ट्यांकडे आकर्षित होताना पाहतो जे उद्देश, सांस्कृतिक विसर्जन आणि वैयक्तिक समृद्धी देतात.”काळे म्हणाले की, वाराणसी, बोधगया, मथुरा-वृंदावन, ऋषिकेश-हरिद्वार सर्किट आणि बदामी, आयहोल आणि पट्टाडकल सारखी वारसा स्थळे भारताच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक मुळांशी सखोल संबंध शोधणाऱ्या तरुण पर्यटकांना आकर्षित करत आहेत.“अनेक जण गंगा आरती समारंभ, योग माघार, हेरिटेज वॉक आणि स्थानिक पाककृती शोध यांसारख्या अनुभवांसह मंदिर भेटी एकत्र करत आहेत. कुंभमेळ्याने आध्यात्मिक प्रवासालाही मुख्य प्रवाहात आणण्यास मदत केली. अध्यात्मिक अनुभवांभोवती दृष्यदृष्ट्या आकर्षक सामग्री असलेले सोशल मीडिया तरुण प्रवाशांना प्रेरित करते,” तो पुढे म्हणाला.एसडी नंदकुमार, SOTC ट्रॅव्हलचे अध्यक्ष आणि देश प्रमुख (सुट्ट्या आणि कॉर्पोरेट टूर) म्हणाले की, तरुण पर्यटक वाढत्या प्रमाणात कमी होऊ पाहत आहेत. “त्यांना अर्थपूर्ण आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध करणारे प्रवास हवे आहेत. या सुट्ट्यांमुळे त्यांना भारताच्या आध्यात्मिक वारशाचा शोध घेताना स्थानिक परंपरा आणि समुदायांमध्ये अधिक सखोलपणे सहभागी होता येते,” तो म्हणाला.मगरपट्टा येथील रहिवासी अनमोल वैद्य, 31, म्हणाले की, कामाच्या ठिकाणच्या तणावातून बाहेर पडणे हे आवाहन आहे. “कामावर खूप दबाव आहे. मला जाणवले की अध्यात्मिक स्थळांना भेट देणे हा एक मोठा तणाव कमी करणारा आहे. मी शिर्डीला छोट्या सहली केल्या आहेत आणि ऋषिकेश आणि हरिद्वारला भेट देण्याची योजना आखत आहे. सुट्टीचा अर्थ आता शांतता आहे, पार्टी करणे नाही,” तो म्हणाला.ट्रॅव्हल ऑपरेटर म्हणतात की बुकिंगचा ट्रेंड हा बदल दर्शवतो. पुणेस्थित श्री विनायक हॉलिडेजचे मालक संतोष गुप्ता यांनी सांगितले की, अयोध्या, वाराणसी, केदारनाथ, बद्रीनाथ, ऋषिकेश, हरिद्वार, उज्जैन, शिर्डी आणि तिरुपती या स्थळांसाठी २६-४० वयोगटातील लोकांची चौकशी झाली आहे. “आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, नेपाळ आणि श्रीलंकेतील बौद्ध सर्किट देखील लोकप्रिय होत आहेत,” त्यांनी TOI ला सांगितले.ट्रॅव्हल एजंट असोसिएशन ऑफ पुणेचे अध्यक्ष नीलेश बन्साली म्हणाले की, हे आवाहन अनेकदा अध्यात्माच्या पलीकडे आहे. “अनेक ठिकाणे साहसी देखील देतात. आध्यात्मिक परिपूर्णता आणि साहस यांचा हा मिलाफ तरुण प्रवाशांना आकर्षित करत आहे. केदारनाथला तरुण जोडप्यांकडून आणि एकट्या प्रवाशांकडून जोरदार बुकिंग दिसत आहे,” तो म्हणाला.मेहता म्हणाले की, त्यांनी केदारनाथच्या सहलीवर सुमारे अडीच लाख रुपये खर्च केले आणि त्यांचा अनुभव दैवी होता. “मी पाच दिवसांची, VIP ट्रिप निवडली ज्यामध्ये तीर्थस्थानाजवळच्या हेलिकॉप्टर ट्रिपचा समावेश होता. ही एक वेगळी अनुभूती आहे जी सांगता येणार नाही. मला खूप शांतता आणि निसर्गाच्या जवळ वाटले. यावेळी, मी हेलिकॉप्टर राईडसाठी जाणार नाही आणि त्यासाठी मला सुमारे 65,000 रुपये मोजावे लागतील, ज्यामध्ये 17-18 किमीचा ट्रेक समाविष्ट आहे,” मी भूभागातून पुढे पाहत असतानाचा अनुभव सांगितला. TOI.