30 वर्षांनंतर, कर्नाटकच्या काली व्याघ्र प्रकल्पात नवीन वनपाल पतंगाच्या प्रजाती सापडल्या | पुणे बातम्या

पुणे : पुणे येथील भारतीय प्राणीशास्त्र सर्वेक्षण (ZSI) च्या पश्चिम प्रादेशिक केंद्रातील शास्त्रज्ञांनी कर्नाटकातील काली व्याघ्र प्रकल्पात पश्चिम घाटातील वनपाल पतंगाची एक नवीन प्रजाती शोधून काढली आहे, जी सुमारे 30 वर्षांत माइम्युसेमिया या वंशामध्ये प्रथमच जोडली गेली आहे.Mimeusemia kali Kalawate & László, 2026 नावाच्या नव्याने ओळखल्या गेलेल्या प्रजातींचे वर्णन आंतरराष्ट्रीय जर्नल Zootaxa मध्ये करण्यात आले आहे. लंडनच्या नॅचरल हिस्ट्री म्युझियममधील वरिष्ठ क्युरेटर ग्युला एम. लास्लो यांच्या सहकार्याने ZSI, पुणेच्या अपर्णा कलावते यांनी या अभ्यासाचे नेतृत्व केले.हा शोध अधोरेखित करतो की मॉथ्ससारख्या तुलनेने चांगल्या प्रकारे अभ्यास केलेल्या गटांमध्येही भारतातील कीटकांची विविधता अजूनही किती अदस्तांकित आहे.Mimeusemia वंश हा Noctuidae कुटुंबातील वनपाल पतंग गटाशी संबंधित आहे. हे रंगीबेरंगी पतंग प्रामुख्याने दिवसा सक्रिय असतात, जरी काही प्रजाती संध्याकाळच्या वेळी देखील दिसतात आणि कधीकधी प्रकाशाकडे आकर्षित होऊ शकतात.संशोधकांनी सांगितले की माइम्युसेमिया काली त्याच्या अद्वितीय शारीरिक वैशिष्ट्ये, पुनरुत्पादक संरचना आणि अनुवांशिक वैशिष्ट्यांमुळे जवळून संबंधित प्रजातींपेक्षा वेगळी आहे. फायलोजेनेटिक विश्लेषणाने देखील त्याची स्वतंत्र प्रजाती म्हणून स्थिती पुष्टी केली.“1995 पासून जीनसमध्ये हे पहिले मोठे वर्गीकरण जोडले गेले आहे आणि या पतंगांच्या उत्क्रांती आणि वितरणाविषयी महत्त्वपूर्ण नवीन माहिती प्रदान करते,” लास्झलो यांनी अभ्यासात सांगितले.हा शोध महत्त्वपूर्ण आहे कारण पश्चिम घाट, एक युनेस्कोचा जागतिक वारसा क्षेत्र आणि जगातील जैवविविधता हॉटस्पॉट्सपैकी एक, विज्ञानाला पूर्वी अज्ञात असलेल्या प्रजाती उत्पन्न करत आहेत. संशोधकांनी सांगितले की हा निष्कर्ष या प्रदेशात सतत जैवविविधता सर्वेक्षण आणि वर्गीकरण संशोधनाची गरज अधोरेखित करतो.या अभ्यासात 23 प्रजाती आणि सात उपप्रजातींसह जगभरातील 30 करांना ओळखून आजपर्यंतच्या वंशाचा सर्वात व्यापक आढावा देखील सादर केला आहे. हे अद्ययावत वर्गीकरण तपशील, वितरण रेकॉर्ड आणि सर्व ज्ञात प्रजातींच्या परिसरांचा नकाशा प्रदान करते.भारतामध्ये माइम्युसेमियाच्या सहा प्रजाती आहेत ज्यात या अल्प-ज्ञात पतंगांची विविधता आणि जैव-भूगोल समजून घेण्यासाठी पश्चिम घाटाचे महत्त्व बळकट करणारे नवीन शोध समाविष्ट आहे.परागकण, शाकाहारी प्राणी आणि पक्षी, वटवाघुळ, सरपटणारे प्राणी आणि इतर प्राण्यांसाठी अन्न स्रोत म्हणून पतंग महत्त्वपूर्ण पर्यावरणीय भूमिका बजावतात असे शास्त्रज्ञांनी नमूद केले.बऱ्याच प्रजाती पर्यावरणीय बदलांबद्दल संवेदनशील असल्याने, त्यांना पर्यावरणीय आरोग्याचे महत्त्वपूर्ण सूचक देखील मानले जाते.कलावते म्हणाले, “दस्तऐवजीकरण केलेली प्रत्येक प्रजाती पर्यावरणीय प्रक्रियांबद्दलची आमची समज वाढवते आणि संवर्धन प्रयत्नांना बळ देते. माइम्युसेमिया काली सारख्या शोध जैवविविधता संवर्धनासाठी वर्गीकरण संशोधन का आवश्यक आहे हे दाखवून देतात.”