प्रदीर्घ उन्हाळ्यात पाण्याचे स्त्रोत आटल्याने पक्ष्यांची सुटका करण्यात आली पुणे बातम्या

पुणे: जूनमध्ये उष्णतेची तीव्र लाट पसरत असताना, वन्यजीव बचावकर्ते शहर आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमध्ये विक्रमी संख्येने पक्ष्यांची सुटका केल्याची नोंद करत आहेत. काळ्या पतंगांना आणि गरुडांना सर्वाधिक फटका बसला आहे, बचावकर्ते दररोज निर्जलित, थकलेल्या किंवा उष्णतेने त्रस्त पक्ष्यांच्या किमान सात ते आठ प्रकरणांमध्ये उपस्थित राहतात, मागील वर्षांच्या तुलनेत तीक्ष्ण वाढ.यापैकी बरेच पक्षी कोरड्या पाण्याच्या स्त्रोतांजवळ किंवा मोकळ्या मैदानात कोसळलेल्या अवस्थेत आढळतात, जे उडण्यास अशक्त असतात. “जूनमध्ये एवढी सुटका मी कधीच पाहिली नव्हती. या महिन्यातच मी २५ गरुडांची सुटका केली आहे,” अनिल अवचिते, स्थानिक पक्षी बचावकर्ते म्हणाले. “हे पक्षी इतरांपेक्षा उंच उडतात, ज्यामुळे त्यांना या वाढत्या तापमानात उष्माघात होण्याची शक्यता असते.”प्रदीर्घ उन्हाळा आणि नैसर्गिक जलस्रोतांचा ऱ्हास यामुळे शहरी पक्ष्यांच्या लोकसंख्येवर प्रचंड ताण आला आहे. रहिवासी संरक्षणाची पहिली ओळ बनले आहेत. बाणेर येथील रहिवासी असलेल्या नागेश कुलकर्णी यांना अलीकडेच बाणेर टेकडीवर मॉर्निंग वॉक करताना एक कमकुवत गरुड दिसला. “मी ते रस्त्याच्या कडेला पडलेले पाहिले, त्याचे पंख कमकुवतपणे फडफडत होते. ते स्पष्टपणे निर्जलीकरण झाले होते, म्हणून मी ताबडतोब स्थानिक बचावकर्त्याशी संपर्क साधला आणि ते पुनरुज्जीवित करण्यात मदत केली,” तो म्हणाला.पवन शर्मा, वन्यजीव संरक्षक आणि संस्थापक-अध्यक्ष, रेस्किंक असोसिएशन फॉर वाइल्डलाइफ वेल्फेअर यांनी नमूद केले की हे प्रमाण आश्चर्यकारक आहे. “संपूर्ण मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) मार्चपासून सुटका करण्यात आलेल्या पक्ष्यांची एकूण संख्या 600 पेक्षा जास्त झाली आहे. यात सस्तन प्राणी आणि सरपटणारे प्राणी वगळले आहेत. निर्जलीकरण हे प्राथमिक कारण असले तरी, उपासमार, दिशाभूल आणि खराब हवेच्या गुणवत्तेमुळे (AQI) अनेक प्रकरणे वाढतात,” शर्मा म्हणाले. उल्लेखनीय बचावलेल्यांपैकी एक शाहीन फाल्कन होता, जो जगातील सर्वात वेगवान शिकारी पक्ष्यांपैकी एक आहे.या पक्ष्यांना धोका फक्त उष्णतेचा नाही तर त्यासोबत येणारी असुरक्षा देखील आहे. हडपसर येथील रहिवासी असलेल्या निशी मेहता यांनी अलीकडेच रस्त्याच्या कडेला एक असहाय पतंग पाहून हस्तक्षेप केला. “तो भुकेने व्याकुळ झालेला दिसत होता. काही भटके कुत्रे त्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न करत होते, म्हणून मी त्यांचा पाठलाग केला आणि बचाव पथक येईपर्यंत थांबले,” तिने सांगितले.जेव्हा उष्णता सर्वात जास्त त्रासदायक असते तेव्हा बचाव कॉल्स विशेषत: दुपारी आणि संध्याकाळी लवकर होतात. बाणेर, हिंजवडी, हडपसर आणि खराडी हे क्षेत्र या कॉल्ससाठी हॉटस्पॉट म्हणून उदयास आले आहेत.“पुनर्प्राप्ती प्रक्रिया नाजूक आहे,” एक बचाव स्वयंसेवक म्हणाला. “आम्ही पक्ष्याला प्रथम नियंत्रित, सुरक्षित वातावरणात ठेवतो – जसे की शांत खोली किंवा विशेष पिंजरा – आणि पुनर्जलीकरण प्रक्रिया सुरू करतो. एकदा का पक्ष्याने त्याची ताकद परत मिळवली आणि ती स्थिर झाली की, त्याला पुन्हा जंगलात सोडले जाते.”पिंपरी-चिंचवड (PCMC) परिसरातही हा ट्रेंड दिसून येतो. वर्ल्ड फॉर नेचर ही एनजीओ चालवणारा शुभम पांडे चोवीस तास काम करत आहे. “आम्हाला पतंग आणि किंगफिशरसाठी मोठ्या प्रमाणात कॉल येत आहेत. यातील बहुसंख्य पक्षी गंभीर निर्जलीकरणाने ग्रस्त आहेत,” पांडे म्हणाले.