आंतरराष्ट्रीय योग दिनाच्या सत्राचे उद्दिष्ट शहरातील रहिवाशांना पुण्यातील नद्यांच्या नैसर्गिक सौंदर्याशी पुन्हा जोडण्याचे आहे.

पुणे : 12व्या आंतरराष्ट्रीय योग दिनानिमित्त (21 जून) रविवारी पहाटे शहरातील मुळा-मुठा नदीकाठच्या चार ठिकाणी शहरातील अनेक रहिवासी एकत्र आले, त्याच वेळी प्रदूषण आणि बहुचर्चित रिव्हरफ्रंट डेव्हलपमेंट (RF) प्रकल्पाबाबत जनजागृती करण्यासाठी, नदीशी संबंध जोडण्यासाठी प्राचीन प्रथेचा वापर करण्याच्या उद्देशाने.सकाळी 7.30 वाजता सुरू होणारा हा विनामूल्य उपक्रम पुणे रिव्हर रिव्हायव्हल आणि जीवननदी गटांनी आयोजित केला होता, ज्यामध्ये सर्व वयोगटातील सुमारे 12-15 स्वयंसेवक सहभागी होण्यासाठी एकत्र आले होते. आयोजकांनी सांगितले की, उपक्रमाच्या केंद्रस्थानी योग ही संकल्पना होती, ज्याचा अर्थ ‘जोडणे’ आणि नागरिकांना नदीकडे परत आणण्याचा प्रयत्न होता ज्याकडे त्यांनी सक्रियपणे लक्ष देणे बंद केले असावे.उपस्थितांना 2021 पासून योग प्रशिक्षक पूजा वैद्य यांनी मार्गदर्शन केले, श्वासोच्छवासाचे व्यायाम आणि नवशिक्या-अनुकूल हालचालींद्वारे ध्यान कला एक्सप्लोर करण्यासाठी, फक्त त्यांच्या सभोवतालचे निसर्गाचे आवाज शोषून घेण्यासाठी. वैद्य यांनी सांगितले TOI“आज योग हा आसन सराव आणि आसनांबद्दल अधिक बनला आहे, ज्यामुळे लोक हे विसरत आहेत की ही एक जीवनपद्धती आहे. तुम्ही कसे जगता आणि इतर लोकांशी आणि वातावरणाशी कसे संवाद साधता हे ते स्वीकारते.”“योग हा नेहमीच निसर्गाचा एक भाग राहिला आहे,” असे संजीव नाईक (५६), या कार्यक्रमाचे प्रमुख आयोजक म्हणाले. “लोक उद्यानांमध्ये नियमितपणे हे करतात, परंतु ते क्वचितच नैसर्गिक वातावरणाशी पुन्हा कनेक्ट होतात, जिथे ते अनेक प्रजातींशी संलग्न होऊ शकतात.”आरती देसाई (५८), पर्यावरण आणि प्राणी कल्याणासाठी नियमितपणे काम करणाऱ्या उपस्थित, शेअर करा, “हे ठिकाण शांततेने भरलेले आहे, मानवी हस्तक्षेप कमी आहे. शेजारी वाहणाऱ्या नदीने सूर्य उगवल्यावरही तापमान थंड ठेवले. हे हिरवे फुफ्फुस आपल्या हवामानासाठी संरक्षक आहे.”तिने वारसा वृक्ष आणि किनारी जैवविविधतेचे संरक्षण करण्याच्या गरजेचा पुनरुच्चार केला, “नदी विनाश प्रकल्प” म्हणून चालू असलेल्या RFD प्रकल्पाचा उल्लेख केला. “ही झाडे तोडल्याने मधमाश्या, पक्षी, वटवाघळांची घरे आणि बरेच काही नष्ट होईल, त्याचे परिणाम पुढे भोगावे लागतील,” देसाई म्हणाले.पुणे रिव्हर रिव्हायव्हल स्वयंसेविका व्रुतुजा बी (44), जी झोनमधील झाडांचे मॅपिंग करत आहेत, जे संवर्धनाच्या प्रयत्नांना मदत करत आहेत, ते म्हणाले, “येथे काँक्रीट ओतले जात आहे आणि नदीकाठच्या सभोवताली उष्णता वाढत आहे. नदीची रुंदी कमी होत आहे आणि तिचे सांडपाणी लाईनमध्ये रूपांतर होत आहे.”नाईक पुढे म्हणाले की, हा प्रकल्प निसर्गाने आधीच देऊ केलेल्या वास्तविक संरक्षणाची जागा घेईल, आणि म्हणाले, “आम्ही सर्व निसर्गाचा एक भाग असल्यामुळे अशा उपक्रमांमुळे नागरिकांमध्ये एक नाजूकपणा निर्माण होईल अशी आम्हाला आशा आहे. जैवविविधतेचे छोटे छोटे तुकडे परत मिळवणे आणि ते पुन्हा सतत चालू ठेवणे हे उद्दिष्ट आहे. रहिवाशांनी नैसर्गिक स्थानांचा अभिमान आणि संरक्षण केले तरच हे कार्य करते.”व्रुतुजा पुढे म्हणाली, “मला अशी सत्रे आवडतात कारण ती समुदायाभिमुख आणि अति-स्थानिक असतात. आपण या जागा गमावू शकतो याची कल्पना करणे कठीण आहे.”सत्रात बाहेरील वस्तू आणण्यावर बंदी घालून किंवा सत्र संपल्यावर घटनास्थळावरून कोणतीही वस्तू नेण्यावर बंदी घालून सत्रासाठी सजगता सुनिश्चित केली गेली. हा कार्यक्रम गिटारच्या मऊ स्ट्रमसह पूर्ण झाला आणि परिसर प्लास्टिक आणि इतर कचरा पूर्णपणे स्वच्छ ठेवला गेला.आयोजकांनी पुढे सांगितले की, नागरिकांना निसर्गाच्या विविध पैलूंशी जोडले जावे यासाठी ते नियमितपणे असे कार्यक्रम तसेच नदीकाठावर चालत असतात.