जुन्नर आणि आंबेगावमध्ये महापुराने टोमॅटो पिकांची नासधूस; पुरवठा 60% ने घसरला | पुणे बातम्या

पुणे : मुसळधार पावसाने जुन्नर आणि आंबेगाव तालुक्यातील टोमॅटो उत्पादकांना मोठा फटका बसला आहे, कापणीसाठी तयार असलेल्या पिकांची नासधूस केली आहे आणि चालू खरीप हंगामात शेतकऱ्यांना आर्थिक अनिश्चिततेत ढकलले आहे.गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या अविरत पावसामुळे मोठ्या प्रमाणावर पाणी साचले आहे, ज्यामुळे बुरशीजन्य आणि जिवाणूजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव झाला आहे. शेतकऱ्यांनी सांगितले की, नुकसानीमुळे त्यांच्या उत्पादनाची गुणवत्ता आणि प्रमाण दोन्ही धोक्यात आले आहे. लागवडीचा खर्च वाढल्याने अनेकांना आता भीती वाटते की ते त्यांची सुरुवातीची गुंतवणूक वसूल करू शकणार नाहीत.भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) नोंदीनुसार, सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांच्या पायथ्याशी असलेल्या या तालुक्यांतील अनेक ठिकाणी सलग चार दिवस २४ तासांच्या कालावधीत २०० मिमीपेक्षा जास्त पावसाची नोंद झाली.महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या टोमॅटो हबपैकी एक असलेल्या नारायणगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीवर (APMC) याचा परिणाम दिसून येत आहे. अधिकारी आणि व्यापाऱ्यांनी सांगितले की आवक 50% ते 60% पर्यंत घसरली आहे. मात्र, टंचाई असतानाही इतर राज्यांतून टोमॅटोचा पुरवठा सातत्याने होत असल्याने दरात म्हणावी तशी वाढ झालेली नाही.“शेतात पाणी साचले, ज्यामुळे झाडे कोमेजली आणि फळे कुजली. अनेक टोमॅटो कापणीपूर्वीच बुरशीजन्य संसर्ग विकसित करतात,” असे जुन्नरचे एक प्रमुख उत्पादक ईश्वर गायकर म्हणाले, ज्यांचे अंदाजे अर्धे पीक नष्ट झाले आहे.पश्चिम महाराष्ट्रातील टोमॅटोची लागवड जास्त आर्द्रतेसाठी अत्यंत संवेदनशील आहे. तज्ज्ञांनी सांगितले की, फळधारणेच्या अवस्थेदरम्यान दीर्घकाळापर्यंत पाऊस पडल्याने तुषार आणि फळ कुजण्यास प्रोत्साहन मिळते, ज्यामुळे उत्पादन घाऊक बाजारपेठेसाठी अयोग्य होते.नारायणगाव APMC, ज्याला सामान्यत: पीक सीझनमध्ये दररोज 50,000 ते 55,000 क्रेट (प्रत्येकी 20 किलो) मिळतात, या आठवड्यात आवक अंदाजे 25,000 क्रेटवर घसरली आहे. घाऊक किमती प्रति क्रेट रु. 200 ते रु. 400 च्या दरम्यान स्थिर राहिल्या आहेत, ज्यामुळे कमी मागणी आणि बाहेरील उत्पादनांची स्पर्धा दिसून येते.या पावसामुळे फळांच्या शेल्फ लाइफमध्येही कमालीची घट झाल्याचे व्यापाऱ्यांनी सांगितले. “पाणी भरलेल्या शेतातून काढलेले टोमॅटो काही तासांतच खराब होऊ लागतात. प्रत्येक मालाचा अंदाजे 10% ते 20% किरकोळ बाजारात पोहोचण्याआधीच खराब होत आहे,” एका स्थानिक व्यापाऱ्याने सांगितले.शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक भुर्दंड जास्त आहे. टोमॅटोची एक एकर लागवड करण्यासाठी अनेक लाख रुपयांची गुंतवणूक, रोपे, खते, कीटकनाशके, मजूर आणि स्टेकिंग आवश्यक आहे. उत्पादनात घट आणि रोग व्यवस्थापनाचा खर्च वाढल्याने, अनेक उत्पादकांना भीती वाटते की ते त्यांचा उत्पादन खर्च देखील वसूल करू शकणार नाहीत.आंबेगावचे शेतकरी सागर घुले म्हणाले, “पाऊस आला तेव्हा पीक जवळजवळ तयार झाले होते. ड्रेनेज सिस्टिम असतानाही, पाण्याच्या प्रचंड प्रमाणात झाडे कोलमडली.”कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना निचरा सुधारण्याचा आणि प्रतिबंधात्मक बुरशीनाशक फवारण्यांचा सल्ला दिला आहे, तर उत्पादकांनी सांगितले की, सततच्या पावसामुळे या उपाययोजनांची अंमलबजावणी करणे अशक्य होते.या संकटामुळे नुकसानीचे सरकारी मूल्यांकन करण्याची तातडीची मागणी होत आहे. शेतकरी गट तात्काळ नुकसान भरपाई आणि अधिक मजबूत पीक विमा समर्थनाची मागणी करत आहेत. ते म्हणाले की सततच्या तीव्र हवामानाच्या घटनांमुळे भाजीपाला लागवड आर्थिकदृष्ट्या टिकाऊ होत नाही.गायकर पुढे म्हणाले, “लहान स्फोटात झालेल्या अतिवृष्टीमुळे आम्हाला सलग दोन वर्षे नुकसान सहन करावे लागले आहे. हवामानामुळे आम्हाला आमची लागवड वाचवण्यासाठी प्राथमिक शेतीचे काम करणे देखील टाळले आहे,” गायकर पुढे म्हणाले. “इतर राज्यांमध्ये सामान्य पाऊस असल्यामुळे आणि बाजारपेठेत पुरवठा होत असल्याने, जास्त किमतींद्वारे आमचे नुकसान भरून काढण्याची फारशी आशा नाही. आम्ही अतिशय नाजूक परिस्थितीत आहोत.”