परवडणारे विमान भाडे, रेल्वे तिकिटांबाबतची अनिश्चितता सणासुदीच्या प्रवासावर छाया टाकते

पुणे: जागतिक क्रूडच्या वाढत्या किमतीच्या काळात एअरलाइन्स केंद्राच्या रु. 10,000-कोटी एव्हिएशन टर्बाइन इंधन (ATF) किंमत स्थिरीकरण निधीची प्रशंसा करू शकतात, परंतु सॅलिस्बरी पार्कचे रहिवासी जगन्नाथ सिन्हा यांना दिलासा कुठेही दिसत नाही.नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला दिवाळीसाठी विमान भाडे तपासताना सिन्हा हा एक खाजगी क्षेत्रातील कर्मचारी स्तब्ध झाला होता. “आमचे घर पाटणा येथे आहे आणि सध्या चार जणांच्या कुटुंबाचे परतीचे भाडे रु. 96,000 आहे. एवढ्या भाड्यात मध्यमवर्गीय कुटुंब कसे प्रवास करू शकेल? माझ्या क्रेडिट कार्डची मर्यादा रु. 5 लाख आहे; तिकिटांवर जवळपास पाचवा खर्च करणे म्हणजे आर्थिक कमी आहे” असे त्यांनी सांगितले.लुल्लानगरचे रहिवासी आनंदम बाग अशाच कोंडीत सापडले आहेत. ऑक्टोबरच्या मध्यात दुर्गापूजेच्या वेळी पाच लोकांसाठी कोलकात्याला परतीचे भाडे शोधत असताना, त्याला त्याची किंमत 1.19 लाख रुपयांपर्यंत पोहोचली. “क्षणभर, मला वाटले की मी स्क्रीन चुकीचे वाचले आहे. अडचण अशी आहे की ट्रेनचे बुकिंग फक्त ६० दिवस अगोदर सुरू होते. फक्त विमान भाडे वाढण्याची अपेक्षा असल्याने, मला ट्रेनचा बर्थ सुरक्षित करण्यासाठी महिनोनमहिने सतर्क राहावे लागेल,” तो म्हणाला.पाटणा आणि कोलकाता ही एकमेव स्थळे नाहीत जिथे मोठ्या प्रमाणावर उत्सवाची वाढ होत आहे. दिवाळीसाठी, चार जणांच्या कुटुंबासाठी पुण्याहून परतीचे विमान भाडे डोळ्यात पाणी आणणारे आहे: प्रयागराजसाठी रु.1.7 लाख, रांचीसाठी रु. 90,000, चंदीगडसाठी रु. 70,000 आणि दिल्लीसाठी रु. 65,000.इंडिगो आणि स्पाईसजेट सारख्या विमान कंपन्यांनी सरकारच्या निधीचे स्वागत केले आहे, असा दावा केला आहे की ते “स्थिरता आणि अंदाजायोग्यता” प्रदान करते,” तज्ञ चेतावणी देतात की प्रवाशांनी स्वस्त तिकिटांची अपेक्षा करू नये.ट्रॅव्हल एजंट असोसिएशन ऑफ इंडिया (मध्य आणि दक्षिण महाराष्ट्र) चे अध्यक्ष मेहबूब शेख यांनी स्पष्ट केले की हा उपाय फ्लायर्ससाठी सबसिडी नाही. “हे तेल विपणन कंपन्यांना (OMCs) व्याजमुक्त प्रगतीच्या स्वरूपात एक-वेळचे अर्थसंकल्पीय समर्थन आहे. हे OMC तोटा कव्हर करते, एअरलाइन्सच्या थेट परिचालन खर्चाचा नाही. परिणामी, एअरलाइन्ससाठी ATF किमती अजूनही चढ-उतार होतील आणि विमान भाडे जास्त राहील. कोणतीही कॅपिंग यंत्रणा नसल्यामुळे, दिवाळी दरम्यान मागणी आणि मर्यादित फ्लाइट पुरवठा यांच्यातील प्रचंड तफावत किमती वाढवत राहील,” शेख यांनी TOI ला सांगितले.पुण्यातील एका वरिष्ठ रेल्वे अधिकाऱ्याने पुष्टी केली की 120 दिवसांचा आगाऊ आरक्षण कालावधी सर्व सणासुदीच्या स्पेशलसाठी लागू होत नाही आणि अनेक मार्गांसाठी मानक विंडो 60 दिवस राहते. “नोव्हेंबरच्या प्रवासासाठी, खिडकी फक्त सप्टेंबरमध्येच उघडते, ज्यामुळे प्रवाशांची दुरवस्था होते,” तो म्हणाला.ट्रॅव्हल एजंट असोसिएशन ऑफ पुणेचे अध्यक्ष नीलेश भन्साळी यांनी प्रवासी लोकांची निराशा व्यक्त केली. “आम्ही विचारत आहोत की हा निधी प्रवाशांना कसा मदत करतो. अनेक वर्षांपासून, आम्ही नागरी उड्डाण मंत्रालयाकडे पीक सीझनमध्ये विमान भाडे कॅप्स लागू करण्याची मागणी केली आहे. आम्ही वर्षभर नियमनासाठी विचारत नाही, परंतु जे प्रवासी एअरलाइनच्या उत्पन्नात योगदान देतात त्यांना या वाढीच्या काळात संरक्षण मिळायला हवे,” ते म्हणाले.तथापि, हवाई वाहतूक विश्लेषक धैर्यशील वांदेकर यांच्या मते किंमत नियंत्रण हे उत्तर नाही. ते म्हणाले की एटीएफ फंडाचा उद्देश भू-राजकीय तणावामुळे अचानक होणाऱ्या इंधनाच्या वाढीपासून विमान कंपन्यांना मदत करण्यासाठी आहे.“दिवाळी आणि इतर सणांमुळे प्रवासात मोठी वाढ होते, परिणामी डायनॅमिक किंमती आणि मर्यादित क्षमतेमुळे भाडे जास्त होते. कोणतेही भाडे कॅप्स लागू केले जाऊ शकत नाहीत कारण मंत्रालय नियंत्रणमुक्त बाजाराचा दृष्टीकोन पाळत आहे. हा असा कालावधी आहे जेव्हा एअरलाइन्स दुबळ्या हंगामात झालेला तोटा भरून काढतात. दीर्घकालीन उपाय म्हणजे ‘एअर क्राफ्ट, एअरक्राफ्ट 4/7 कमी किंमतींवर नियंत्रण ठेवणे; कर,” वांदेकर म्हणाले.