मतदान अधिकारी डुप्लिकेट नावनोंदणी ध्वजांकित करतात, ड्राइव्ह एका मतदारावर, एका पत्त्यावर लक्ष केंद्रित करतात

पुणे : एका बूथ-लेव्हल ऑफिसरने (BLO) गेल्या आठवड्यात 31 वर्षीय आयटी प्रोफेशनल रोहित देशमुख (नाव बदलले आहे) याच्या पुण्यातील अपार्टमेंटला भेट दिली तेव्हा त्याला समजले की त्याच्याकडे दोन मतदार नोंदणी आहेत.“मी नोकरीसाठी चार वर्षांपूर्वी नागपूरहून पुण्याला शिफ्ट झालो. मी पुण्यात मतदार म्हणून नावनोंदणी केली, पण नागपुरातील माझे नाव हटवले नाही. बीएलओने सांगितले की मी आता राहतो त्या पुण्याचाच प्रगणना फॉर्म सबमिट करावा,” तो म्हणाला.असाच अनुभव साताऱ्यातील एका २२ वर्षीय पदव्युत्तर विद्यार्थ्याला आला. “माझं नाव अजूनही माझ्या गावातील मतदार यादीत आहे, पण मी इथे अभ्यासासाठी आल्यानंतर पुण्यात नाव नोंदवलं. बीएलओने स्पष्ट केलं की मी फक्त एकाच ठिकाणी नोंदणी करू शकते,” ती म्हणाली.डुप्लिकेट नोंदणी ही घरोघरी जाऊन पडताळणीच्या अभ्यासात कळीची समस्या बनली आहे. बीएलओना फोटो-समान आणि संशयित डुप्लिकेट नोंदी, मतदार ज्यांची नावे एकापेक्षा जास्त मतदार यादीत आहेत अशा याद्या देण्यात आल्या आहेत.पडताळणी दरम्यान, बीएलओ नोंदी एकाच व्यक्तीच्या आहेत की नाही याची पुष्टी करतात आणि मतदारांना त्यांचे सामान्य निवासस्थान घोषित करण्यास सांगतात. राज्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितले की सुमारे २७ लाख फोटो-समान नोंदी आहेत ज्या BLO सोबत चेकसाठी शेअर केल्या गेल्या आहेत.“एखाद्या मतदाराचे नाव एकापेक्षा जास्त मतदार यादीत दिसल्यास, त्याने किंवा तिने सध्या राहत असलेल्या जागेसाठीच प्रगणना फॉर्म भरावा आणि त्यावर स्वाक्षरी करावी. इतर पत्त्याशी संबंधित फॉर्म ‘आधीपासूनच नोंदणीकृत’ म्हणून चिन्हांकित केला जाईल, आणि तेथे नाव कायम ठेवले जाणार नाही,” एका वरिष्ठ निवडणूक अधिकाऱ्याने TOI ला सांगितले.अधिका-यांनी सांगितले की अशा लोकांमध्ये अशी प्रकरणे सामान्य आहेत ज्यांनी नोकरी, उच्च शिक्षण किंवा लग्नासाठी शहरे हलवली आहेत परंतु त्यांच्या पूर्वीच्या मतदारसंघातून त्यांची नावे हटवण्यासाठी कधीही अर्ज केला नाही.पुण्यात दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर होत असल्याने, निवडणूक अधिकाऱ्यांनी पुनरावृत्ती प्रक्रियेदरम्यान मोठ्या प्रमाणात डुप्लिकेट नोंदणीची अपेक्षा केली आहे. “निवडणूक आयोगाने मतदारांना प्रगणना फॉर्म भरताना अचूक माहिती देण्याचे आवाहन केले आहे. लोकप्रतिनिधी कायदा, 1950 च्या कलम 17 आणि 18 अंतर्गत, एखाद्या व्यक्तीची मतदार यादीत किंवा एकापेक्षा जास्त मतदारसंघाच्या मतदार यादीत एकापेक्षा जास्त वेळा नोंदणी करता येणार नाही,” असे वरिष्ठ निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितले.मतदारांनी अनेक पत्त्यांसाठी प्रगणना फॉर्म सादर करू नयेत, असा इशाराही अधिकाऱ्यांनी दिला. लोकप्रतिनिधी कायदा, 1950 च्या कलम 31 अन्वये, मतदार यादी नोंदणीसंदर्भात खोटे विधान किंवा घोषणा केल्यास एक वर्षापर्यंत कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.