पेपर नाही, यंत्रणा लीक: धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यासाठी CJP आंदोलन

पुणे : शेकडो रंगीबेरंगी छत्र्यांवर पावसाची संततधार सुरू आहे. पोर्टेबल स्पीकरमधून रॅप संगीत. बॉलीवूडच्या पोस्टर्सवर व्यंगात्मक मेकओव्हर देण्यात आले होते. शुक्रवारी संध्याकाळी शहराच्या जुन्या भागांतून “धर्मेंद्र प्रधान राजीनामा द्या” च्या घोषणांनी प्रतिध्वनीत होताच, जनरल झेड यांनी निषेध मोर्चाचे असंतोषाच्या आनंदोत्सवात रूपांतर केले.“पेपर नाही, यंत्रणा लीक झाली आहे” असे फलक लिहिले होते; “प्रणालीची पुन्हा चाचणी घ्या, विद्यार्थ्यांची नाही”. दुसरा ओरडला “मला माझा चहा मजबूत आवडतो, पण लोकशाही अधिक मजबूत”.स्पर्धा परीक्षा आणि पेपरफुटींबाबत वारंवार होणाऱ्या वादांमुळे केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणाऱ्या झुरळ जनता पक्षाच्या (सीजेपी) तिरंगा पदयात्रेने हजारो विद्यार्थी, तरुण व्यावसायिक, पालक आणि नागरिक आकर्षित केले. त्यांनी शनिवार वाड्याजवळील लाल महाल चौकातून जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत मोर्चा काढला आणि घोषणाबाजी किंवा संताप पावसाने वाहून जाऊ देण्यास नकार दिला.सुमारे तीन तास शहरातील ऐतिहासिक रस्ते रंग आणि निषेधाचे फिरते कॅनव्हास बनले. वरून दिसणारी ही रॅली जुन्या शहरातून उजळलेल्या छत्र्यांच्या प्रवाहासारखी फिरत होती, तिरंगा, विनोदी पोस्टर्स आणि विद्यार्थी दर काही मिनिटांनी घोषणा देत होते. पावसाने गर्दी कमी होण्याऐवजी त्यात आणखी ऊर्जा आणल्याचे दिसत होते.“आमचा लढा परीक्षेच्या विरोधात नाही. ती एका व्यवस्थेविरुद्ध आहे जी विद्यार्थ्यांना नापास करत राहते. एक चूक समजण्यासारखी आहे. पण जेव्हा प्रत्येक मोठी परीक्षा वादात सापडते तेव्हा विद्यार्थ्यांनी प्रक्रियेवर कसा विश्वास ठेवायचा? शिक्षणमंत्र्यांनी जबाबदारी घेतली पाहिजे,” आंदोलक कृशिका अग्रवाल म्हणाल्या.निषेध स्पष्टपणे Gen Z. Gone असे अंदाज लावणारे बॅनर होते. त्यांच्या जागी मीम्स, पॉप संस्कृतीचे संदर्भ आणि तीक्ष्ण राजकीय वळण असलेले चित्रपट पोस्टर्स होते. दर काही मीटरवर, घाईघाईने मोर्चात जाण्यापूर्वी कोणीतरी हुशार प्लेकार्ड फोटो काढण्यासाठी थांबले. घोषणांच्या दरम्यान, आंदोलकांनी रॅप गाण्यांसह व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह लावले आणि जबाबदारीची मागणी केली.बऱ्याच सहभागींनी सांगितले की ते प्रथमच आंदोलनात सामील झाले आहेत. “आम्हाला अनेकदा सोशल मीडिया जनरेशन म्हटले जाते. आज आपण रस्त्यावर आहोत कारण हे आपल्या भविष्याबद्दल आहे. आम्ही गप्प बसू शकत नाही,” एका महाविद्यालयीन विद्यार्थ्याने सांगितले.मोर्चाला सर्व वयोगटातून पाठिंबा मिळाला. ट्रान्सजेंडर समुदायाचे सदस्य विद्यार्थ्यांसोबत एकजुटीने चालत होते, तर कुटुंबे दुकानासमोर आणि बाल्कनीतून मिरवणूक निघताना टाळ्या वाजवत पाहत होते.जंतर-मंतर येथे निदर्शनात भाग घेतल्यानंतर दिल्लीहून प्रवास केलेल्या नीहारिका म्हणाल्या की, आंदोलन देशभर पसरले पाहिजे. “सरकार ऐकत नाही तोपर्यंत दबाव निर्माण करावा लागतो. सर्वत्र विद्यार्थ्यांना फसवल्यासारखे वाटते. ही NEET किंवा कोणत्याही एका परीक्षेपेक्षा मोठी आहे. विश्वास पुनर्संचयित करण्याबद्दल आहे.”संयोजकांपैकी एक अभिजित मोरे यांनी सांगितले की, पदयात्रा जाणीवपूर्वक शांततेत ठेवण्यात आली होती. “पुण्यातील विद्यार्थी, नागरिक आणि तरुण एकत्र आले आहेत कारण त्यांचा आता शिक्षणमंत्र्यांच्या वारंवार परीक्षा वाद हाताळण्यावर विश्वास नाही. आम्हाला जबाबदारी आणि स्वतंत्र तपास हवा आहे.”प्रथमच आंदोलक वैष्णवी सिंग म्हणाल्या, “आम्हाला अनेकदा सांगितले जाते की तरुण लोक फक्त सोशल मीडियावर व्यक्त होतात, पण आज आम्ही रस्त्यावर उतरलो आहोत कारण आमचे भविष्य धोक्यात आले आहे. जर आम्ही आता बोललो नाही तर आम्हाला नंतर तक्रार करण्याचा अधिकार नाही.”सर्वात मोठा जयजयकार 75 वर्षीय महिलेसाठी राखीव होता. तिने जिल्हाधिकारी कार्यालयाजवळील माईक पकडून परीक्षा पद्धतीच्या विरोधात घोषणाबाजी केली.रोहन स्वामी या विद्यार्थ्याने सांगितले, “प्रवेश परीक्षेबाबत दरवर्षी नवा वाद निर्माण होतो. विद्यार्थी तयारी करण्यात महिने घालवतात, परंतु व्यवस्थेतील एका चुकीमुळे ती सर्व मेहनत संपुष्टात येऊ शकते. आम्ही येथे सहानुभूती नव्हे तर जबाबदारीची मागणी करण्यासाठी आलो आहोत. सरकारने परीक्षा प्रक्रियेवर आमचा विश्वास पुनर्संचयित केला पाहिजे.”निषेधाचा भाग असलेल्या सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठातील विद्यार्थिनी संहिता पाठक म्हणाल्या, “आम्ही इथे पोस्टर, संगीत आणि घोषणा घेऊन आलो आहोत कारण आम्हाला निषेध करण्यात आनंद मिळतो म्हणून नाही, तर स्वतःला ऐकवण्याचा हा एकमेव मार्ग उरला आहे. दुसऱ्या बॅचला अशाच अनिश्चिततेतून जाण्यापूर्वी सरकारने विद्यार्थ्यांचे ऐकावे अशी आमची इच्छा आहे.”